Hoe weet je wanneer elektriciteitsverbruik de minste CO₂-uitstoot heeft? En wanneer de meeste zon- en windenergie wordt opgewekt? Frank Dennissen, ontwikkelaar bij Conclusion Low Code Company, bouwde een tool die dat in één oogopslag laat zien én die eenvoudig ingezet kan worden door andere bedrijven voor hun eigen applicaties: de Footprint Reductor. Dit is een gratis module voor het platform Mendix, waarin je kant-en-klare modules eenvoudig kunt gebruiken voor eigen toepassingen. De module gebruikt daarvoor data van het Nationaal Energie Dashboard (ned.nl). Wie zijn verbruik verschuift naar die gunstige momenten, bespaart CO₂ en ontlast het elektriciteitsnet.

Een Mendix-module die iedereen kan gebruiken

Het bedrijf bouwt software voor uiteenlopende opdrachtgevers: van een portal waarmee Trigion de inzet van beveiligers bij de Dienst Justitiële Inrichtingen regelt, tot een online boekingssysteem voor studentenhuisvesting. Dat bouwen gebeurt met Mendix, het platform waar Frank al jaren mee werkt. Handig daaraan is dat je onderdelen die je één keer maakt, als module kunt delen met andere ontwikkelaars. De Footprint Reductor is zo’n module. Frank legt uit: "Een module is een blokje code dat je zo in je eigen project zet. Je downloadt hem, eigenlijk net zoals in een appstore. Daarna kun je twee dingen doen. Je gebruikt het kant-en-klare scherm, dat direct laat zien wat het beste moment is om elektriciteit te verbruiken. Of je gebruikt alleen de rekenkracht erachter: de module geeft dan de gunstigste tijdstippen en de besparing terug, en daar bouw je je eigen applicatie omheen. Bijvoorbeeld eentje die elektrische voertuigen automatisch laat opladen op de gunstigste momenten."

Het idee voor de Footprint Reductor ontstond eind vorig jaar. "Collega’s van een zusterbedrijf binnen Conclusion hadden iets vergelijkbaars gebouwd, met een andere programmeertaal en een andere databron. Toen dacht ik: dit kan ik ook voor Mendix-ontwikkelaars maken, met een oplossing die écht effect kan hebben. Via Google kwam ik al snel bij het Nationaal Energie Dashboard uit. Ned.nl is een snoepwinkel voor ontwikkelaars met een groen hart: zoveel vrij toegankelijke data om doorheen te struinen. Ik zag meteen voor me hoe daar een Mendix-oplossing uit kon ontstaan."

Zo werkt het

De Footprint Reductor haalt data op van het Nationaal Energie Dashboard over de verwachte opwek van zon- en windenergie en de verwachte hoeveelheid CO₂-uitstoot per kilowattuur geproduceerde elektriciteit. Daarmee berekent hij wanneer de CO₂-uitstoot het laagst is en wanneer er een piek is in de productie van zon- en windenergie.

Frank geeft een voorbeeld: "Stel, je wilt een elektrische auto drie uur laden. Dan zegt de tool bijvoorbeeld: doe dat morgen tussen 11.30 en 14.30 uur. De besparing kan oplopen tot 90% minder CO₂-uitstoot. En het mooie is: je hoeft er niets voor aan te passen of aan te schaffen. Je doet precies wat je altijd al deed, alleen op een ander moment. Een hele kleine investering met een groot effect." Omdat niet alles kan wachten op hét ideale moment, kun je een deadline instellen. "Een auto acht dagen laten stilstaan voor het perfecte laadmoment, dat gaat vaak niet. Dus je kunt aangeven: het moet vóór morgenavond klaar zijn. Dan zoekt de tool het beste moment binnen die tijd. Dit kan midden op de dag zijn in de zomer, of midden in de nacht in de herfst, wanneer het elektriciteitsgebruik laag is en het hard waait. De module bepaalt dit zelf op basis van de data." 

Uiteindelijk gaat het Frank om meer dan inzicht alleen. "Hoewel de grafieken en de data op het scherm natuurlijk heel mooi zijn, is ons doel vooral om een rekenmodule te zijn voor andere Mendix-applicaties die automatisch acties uitvoeren of inplannen op basis van het berekende beste moment."

Gratis beschikbaar voor iedereen

De Footprint Reductor is voor alle Mendix-ontwikkelaars vrij te downloaden via de Mendix Marketplace. "Het Nationaal Energie Dashboard geeft zijn data vrij aan iedereen die de energietransitie verder wil helpen. Die handschoen heb ik opgepakt. Wat wij bouwen, geven we op dezelfde manier door aan anderen." Sinds de lancering in mei is de module al circa negentig keer gedownload door ontwikkelaars die er hun eigen toepassingen mee bouwen. En de potentiële impact is groot: Mendix wordt in Nederland breed gebruikt, van energiebedrijven en banken tot gemeenten en zorgorganisaties. Al die organisaties kunnen de module inzetten zodra hun elektriciteitsverbruik te plannen valt.

Ook in klantgesprekken opent de tool deuren."Als duurzaamheid ter sprake komt, kunnen onze collega’s zeggen: we hebben hier iets voor op de plank liggen, en dat kost in principe niets. Neem een bloemenveiling: daar rijden elektrische karretjes rond die opgeladen moeten worden. Met deze tool bepaal je daarvoor het slimste moment."

Wensen voor de toekomst

Frank ziet nog volop uitbreidingsmogelijkheden. Zo denkt hij aan de optie om de drukste uren op het elektriciteitsnet te vermijden, bijvoorbeeld tussen vier en negen uur ’s avonds. "Thuis heb ik mijn warmtepomp zo ingesteld dat hij in de piekuren niet draait. Zoiets zou je met de tool ook kunnen doen: bepaalde intervallen instellen waarin iets juist níet mag starten. Zo help je overbelasting van het elektriciteitsnet tegen te gaan."

Kleine kosten, groot effect

Wat de vrij beschikbare data voor zijn organisatie betekent? Frank vat het samen in één zin: "De beschikbaarheid van deze data geeft ons de mogelijkheid om tegen hele geringe kosten energieverbruik te optimaliseren." Zo laat de Footprint Reductor zien hoe open energiedata leidt tot concrete toepassingen die de energietransitie versnellen.

Benieuwd naar de Mendix-module? Bekijk de Footprint Reductor op de Mendix Marketplace.

Wie de module heeft gedownload en wat ermee gebouwd wordt, is op dit moment nog niet bekend. Zodra daar meer zicht op is, delen we daar graag nieuwe voorbeelden van.

M3E is een advies- en ingenieursbureau dat organisaties helpt bij het ontwikkelen, bouwen en verduurzamen van bedrijfshuisvesting en vastgoed. Met circa vijftig medewerkers verdeeld over kantoren in Capelle aan den IJssel en Breda, biedt het bedrijf full-service ondersteuning voor nieuwbouw-, verbouw- en renovatieprojecten. M3E denkt mee over energievoorziening, installaties, subsidies en certificering. Een belangrijk onderdeel van het werk is het oplossen van vraagstukken rondom netcongestie en energieopslag. Daarbij speelt data een belangrijke rol.

Patronen analyseren voor praktische oplossingen

Björn van der Lande werkt sinds 2,5 jaar bij M3E als projectmanager en is gespecialiseerd in energie en netcongestie. Na zijn studie werktuigbouwkunde raakte hij steeds meer geïnteresseerd in de energietransitie. "Ik ben vooral bezig met energievoorziening en het verduurzamen van kantoren," vertelt hij. "Van het in kaart brengen en reduceren van het energieverbruik tot het vinden van oplossingen door bijvoorbeeld batterijen of thermische opslag." Voor zijn advieswerk gebruikt Björn de data van het Nationaal Energie Dashboard. "Ik gebruik de data van zowel het elektriciteitsverbruik als de opwek in Nederland. Ik moet mezelf een beetje kalibreren: hoe ziet het patroon eruit en wat voor mogelijkheden zijn er?" Door historische data te analyseren, kan hij betere voorspellingen maken over wanneer het slim is om energie op te slaan of te gebruiken.

Klanten informeren met objectieve cijfers

Een belangrijk deel van Björn's werk is het informeren van klanten. "Mijn klanten hebben vaak een commerciële achtergrond en zijn nieuwsgierig naar de praktische kant van de energietransitie," legt hij uit. "De data van ned.nl maakt dingen concreter. Ik kan de algemene Nederlandse trend laten zien, en dat geeft een helder beeld van wat er speelt." Vooral bij complexe onderwerpen blijkt dit waardevol. "Het is voor veel mensen lastig om in te schatten hoe groot bepaalde uitdagingen zijn. Door objectieve cijfers te tonen, wordt duidelijk wat er aan de hand is."

Betrouwbare databron

Björn kwam via Google bij het Nationaal Energie Dashboard terecht toen hij op zoek was naar betrouwbare databronnen. "Ik was direct enthousiast toen ik het platform ontdekte. Het biedt precies de informatie die ik nodig heb." Hij controleerde de data door deze te vergelijken met gegevens van eigen projecten. "De dataprofielen van de opwek van zonne-energie komen overeen met wat ik verwacht op basis van standaard PV-berekeningen. Dat geeft vertrouwen."

Plannen voor verdere integratie

Björn gebruikt de data nu vooral voor analyses en klantinformatie, maar ziet mogelijkheden om het gebruik verder uit te breiden. "Ik ben voornemens om de data meer te integreren in onze standaard werkwijze. Het zou mooi zijn als we de inzichten uit ned.nl structureel terug laten komen in onze projecten." Dat vraagt wel om verdere verdieping, erkent hij. "Ik wil verkennen hoe we de API kunnen gebruiken om processen te automatiseren. Nu download ik nog handmatig data, maar met een integratie kunnen we efficiënter werken en nog beter adviseren."

Sterker advies door transparantie

Voor Björn is openbare energiedata essentieel voor de energietransitie. "Vroeger waren dit soort gegevens niet toegankelijk. Nu kan ik laten zien wat er gebeurt in het Nederlandse energiesysteem. Dat versterkt mijn advies en stelt klanten in staat om betere beslissingen te nemen over hun eigen energievoorziening."